Contactor là gì?
Contactor (công tắc tơ) hay còn gọi là khởi động từ — là khí cụ điện hạ áp dùng để đóng cắt thường xuyên các mạch điện động lực.
Ứng dụng của contactor
Contactor thường được dùng để bật tắt động cơ hoặc thiết bị công suất lớn thông qua tín hiệu điều khiển từ PLC hoặc vi điều khiển.
Trong các hệ thống tủ điện, contactor được ứng dụng trong mạch tụ bù, mạch đảo chiều động cơ, hệ thống chiếu sáng hoặc mạch khởi động Sao – Tam giác.
Nhiều người thắc mắc vì sao không dùng PLC để bật/tắt tải trực tiếp. Nguyên nhân là vì dòng khởi động của động cơ rất lớn, có thể làm hỏng module đầu ra của PLC. Vì vậy, contactor đóng vai trò trung gian bảo vệ.
Cấu tạo của contactor
Về bản chất, contactor giống như một công tắc điện, nhưng thay vì đóng cắt bằng tay thì nó hoạt động bằng điện từ.
Một contactor gồm ba phần chính:
- Nam châm điện: gồm cuộn dây quấn quanh lõi thép, khi cấp điện sẽ hút lõi di động, giúp thay đổi trạng thái tiếp điểm.
- Tiếp điểm động: di chuyển khi có lực hút từ cuộn dây.
- Tiếp điểm tĩnh: nối với tải, đóng hoặc ngắt mạch thông qua tiếp điểm động.
Ngoài ra còn có hệ thống dập hồ quang để bảo vệ tiếp điểm không bị cháy mòn.
Phân loại contactor
- Theo nguyên lý truyền động: điện từ, thủy lực, khí nén…
- Theo loại dòng điện: AC hoặc DC.
- Theo dòng định mức: 9A, 12A, 18A, 40A, 100A…
- Theo số cực: 1 pha, 2 pha, 3 pha, 4 pha (thông dụng nhất là 3 pha).
- Theo điện áp cuộn hút: 24VDC, 110VAC, 220VAC, 380VAC…
Cách lựa chọn contactor
Lựa chọn theo điện áp cuộn hút
Kiểm tra điện áp điều khiển của hệ thống: 24VDC, 110V, 220V hay 380V. Tại Việt Nam, điện lưới 3 pha 380V/220V nên contactor thường dùng cuộn hút 220V hoặc 380V.
Chọn theo dòng điện
Để bảo vệ contactor khi điều khiển tải cảm (động cơ), cần chọn contactor có dòng định mức lớn hơn dòng tải từ 1.2–1.5 lần.
Trong đó:
- P: công suất (W)
- U: điện áp (V)
- cosφ: hệ số công suất (≈0.8)
Ví dụ: Động cơ 3 pha, 2.2kW, 380V, cosφ = 0.8
Dòng khởi động ≈ 1.5 × 4.2A = 6.3A → Chọn contactor 9A.
Động cơ 1 pha
Ví dụ: Động cơ 220V, 2.2kW, cosφ = 0.8
→ Chọn contactor: 12.5 × 1.5 ≈ 18A.
